Close

2 december 2019

Column Chris Kors ‘Over de muur’

Chris Kors schreef een aangrijpende column ‘over de muur’.

Je kende Mohammed al elf jaar. De verlegen tiener van toen is nu een volwassen man geworden, nog altijd op de plek die geen mens thuis kan noemen en geen kind een onbezorgde jeugd kan geven. Maar wat kan je doen? Je ontdekte de kracht van je camera. Je legt je ziel en zaligheid in foto’s en film en leert kinderen dit ook te doen. Doof nooit het heilige vuur dat in je brandt. Met foto’s en film speel jij ik zie ik zie wat jij niet ziet, gunt zo anderen een blik achter de muur.

Je had hem gevraagd ons te vertellen over Aidacamp, ons rond te leiden door Aidacamp, dit vluchtelingenkamp dat al sinds 1950 mensen uit 27 Palestijnse dorpen herbergt. Mensen die hopen op een dag terug te kunnen keren en met hun sleutel hun huis, hun leven van slot te kunnen doen. Mijn God, is een vluchtelingenkamp dan niet slechts een tijdelijk onderkomen?!!

Je eigen verhaal, vroeg ze, vertel alsjeblieft iets van je eigen verhaal. Je zocht op je laptop de beelden erbij. Soldaten vielen het kamp binnen. Als zo vaak. Ze storen zich niet aan spelende kinderen in de straten, op het veld, ze komen. Met je camera hield je hen in het vizier en zij jou. Dat voelde je, toen je wegdook, maar de kogel zich in je gezicht drong. Het heeft je geraakt, het heilige vuur in jou echter niet gedoofd. Zolang jouw vizier op scherp staat, mag ik iets zien van wat jij ziet en de kleur is… hoop.

Deze tekst heb ik vorig jaar geschreven naar aanleiding van mijn bezoek aan Aidacamp in Bethlehem. Mohammed leidde ons rond in het kamp. Staande naast de moskee vroeg ik hem of hij kracht kon putten uit geloof. Hij keek wat weg en zei toen: ‘je moet het uiteindelijk toch zèlf doen.’ De stilte die daarop volgde verbrak hij zelf toen hij glimlachend zei: ‘Pray and do something, that will make sense.’

Bid en doe iets. Als fanatieke basketballer heb ik zelf iets soortgelijks ook vaak op trainingen geroepen: ‘pass en doe iets!’, of dat nou een screen zetten is of elders in het veld vrije ruimte opzoeken zodat je weer aanspeelbaar bent. In ieder geval doe je niet niets.

Bid en doe iets. Zoals ze dat 30 jaar geleden deden in Leipzig, waar op 4 september de eerste ‘Montagsdemonstration’ plaatsvond, na het traditionele vredesgebed in de Nikolaikirche. ‘Wachet und betet’ zongen de mensen en staken er kaarsen bij aan. Zo gebeurde het ook in de Gethsemane- en Zionskirche in Berlijn. Mettertijd staken steeds meer mensen in de omgeving van de kerken en elders op die maandagavonden ook kaarsen aan, als teken van hun solidariteit met dit vreedzame protest tegen onderdrukking en onvrijheid. Op donderdag 9 november 1989 vertelde  SED-lid Günter Schabowski in een live uitgezonden persconferentie dat ‘sofort’ en  ‘unverzüglich’, per ommegaande dus, de Muur en grensovergangen open zouden zijn voor iedereen. Tot op de dag van vandaag bezorgt dit moment en de beelden daarvan mij kippenvel.

Tegelijkertijd voel ik nog steeds de boosheid, de pijn, het verdriet van toen ik vorig jaar bij de muur in Bethlehem stond. Wetend dat het voor Palestijnen zo vanzelfsprekend niet is om hier doorheen te mogen. Wat een schril contrast met mijn vrijheid van gaan en staan. Wat een schril contrast vormt deze torenhoge muur met de feestelijkheden waarmee ‘de val van de Muur’ in Berlijn wordt herdacht. In een straatkrant, gewijd aan de val van ‘de muur’ in 1989, die ik afgelopen maand in Berlijn kocht, lieten ze zien dat anno 2019 in maar liefst 40 landen muren, hekken en barrières staan. Eén zinnetje trof mij zeer: ‘er zijn allerhande muren: ze bestaan aan de landsgrenzen maar net zo goed ook in de hoofden van mensen.’ Misschien zijn juist deze laatste wel het lastigst om te doorbreken en af te breken.

‘Pray and do something’ zei Mohammed. ‘Wachet und betet’ zongen ze met ‘de moed van de hopeloosheid’ (Slavoj Zizek) in de voormalige DDR. En ik? Wat doe ik? In ieder geval niet opgeven. En mij bewust worden, nog meer, van de aanwezigheid van muren in ongetwijfeld ook mijn eigen denken. En niet ophouden ‘te waken en te bidden’, zolang muren in Palestina en deze wereld mensen gevangen houden in onderdrukking en onvrijheid, vanuit het geloof, zoals dat in Psalm 18,30 zo prachtig wordt verwoord: ‘Met mijn God spring ik over een muur.’

Chris Kors

%d bloggers liken dit: