Close

3 januari 2020

Column Toine van Teeffelen: ‘Scholenwerk’

toine van Teeffelen

Het afgelopen jaar was voor Palestijnen politiek nogal desastreus maar het is goed om ook lichtpuntjes te zien. Vanuit mijn standplaats heb ik soms een inkijkje in het Palestijnse schoolsysteem. In 2019 hadden we vanuit het Arab Educational Institute kans om te werken aan zgn. advocacy projecten op een reeks scholen in de West Bank. Doel was om teenagers te laten werken aan de versterking van hun samenleving en hen een gevoel van leiderschap te geven die het mogelijk maakt om met tegenstellingen en conflictbronnen om te gaan.

Volgens betrokkenen was het bijzondere van het project dat leerlingen buiten de schoollokalen stapten en contact opnamen met gemeenteraden, burgemeesters, gemeentediensten, politie en andere zgn. stakeholders. Er is zeker vriendjespolitiek in de plaatselijke Palestijnse politiek, maar het bleek dat de jongeren wel degelijk een verschil konden maken.

In het dorp ‘Abediyyeh ten oosten van Bethlehem slaagden jongeren erin om de totstandkoming van een weg te versnellen die het voor hen veiliger maakte naar school te gaan. Het wegensysteem in  de bezette West Bank is hopeloos verouderd. Vanwege de opsplising in allerlei zones waar het Israelische leger zeggenschap heeft is het vanuit bestuursstandpunt buitengewoon moeilijk om enigszins tot een lange termijnplanning te komen. In het dorp komt nu elke dag de politie, inclusief de plaatselijke commissaris, om de oversteekplaats bij de school te begeleiden. Een ambulance werd beschikbaar gesteld voor noodgevallen.

Op een andere school in Dar Salah, benadeeld door de hopeloos drukke Wadi Nar weg die West Bankers om Jeruzalem heenleidt, slaagden de leerlingen erin om ‘s ochtends bussen  te organiseren die hen langs een nabijgelegen checkpoint brengen in plaats van dat groepen leerlingen honderden meters onbeschermd door en nabij de checkpoints moesten wandelen. Medische comitees stelden hulp in noodgevallen gratis ter beschikking. Ouders hielpen door langs de weg slogans voor de verkeersveiligheid te plakken. De jongeren spraken met chauffeurs van trucks en taxis om te vragen vaart te minderen. Ze krijgen zo het idee dat ze iets aan hun situatie kunnen doen, al is het misschien beperkt en plaatselijk.

Maar ik was persoonlijk verrast door een leerlingenlobby van een school in Doha die het vraagstuk van gebrek aan diensten en overbevolking in de stad ten zuiden van Bethlehem aan de orde stelde. Onder meer omdat Palestijnen het steeds moeilijker hebben om in Oost-Jeruzalem te blijven (vanwege hoge huren bv.) zie je dat er veel migratie is naar steden buiten Jeruzalem, zoals Doha. Met hulp van docenten hadden leerlingen het klaargespeeld een belofte af te dwingen van het gemeentebestuur dat er niet meer dan vier hoog mocht worden gebouwd omdat anders de druk op de voorzieningen te hoog werd. De leerlingen waren er heel trots op en zeiden dat ze de gemeente er ook aan gingen houden.

Met Roger, een collega, neem ik de redenen door waarom de leerlingen suksesvol lijken te zijn. Het kan zijn dat de tijd rijp is voor een bepaald initiatief en dat de leerlingen op de juiste knop drukken. Zo’n vijftig leerlingen per school die aan het project meededen vertegenwoordigen een flink aantal uitgebreide families en de gemeente moet daar naar luisteren. De leerlingen vertegenwoordigen geen politieke faktie maar de samenleving als geheel. Ze stellen de ‘onschuldige’ vragen die anderen niet durven te stellen. Het Ministerie van Onderwijs, die het project steunt, is een belangrijke factor in de samenleving. Natuurlijk is er ook de invloed van enthousiaste docenten die zich gesteund weten door hoofden van scholen en inspecteurs.

Ondertussen vinden de leerlingen het bijzonder, zo’n project, omdat het hen buiten de gewone klassituatie brengt en het licht op hen laat schijnen. Ik denk even aan de scholierenaktiviste Greta Thunberg. Nieuwe generaties, nieuwe leiders.

Goed nieuwjaar,

Toine van Teeffelen

Toine van Teeffelen is publicist en vredesactivist. Hij woont in Betlehem en is daar directeur van het Arab Educational Institute.