Close

10 oktober 2015

‘Geloven onder bezetting’ gepresenteerd!

‘Jezus was een Palestijnse Jood uit het Midden-Oosten. Als hij nu door de westerse wereld rond zou reizen, zou hij op willekeurige momenten en plaatsen aangehouden worden om zijn papieren te laten controleren.’ Zo begint Geloven onder bezetting, Een Palestijnse theologie van verzet en hoop van Mitri Raheb.

Op vrijdag 9 oktober werd dit boek in De Nieuwe Liefde in Amsterdam gepresenteerd. Het boek is een vertaling van Mitri Rahebs boek Faith in the Face of Empire dat in 2014 verscheen. In dit boek legt de christelijke Palestijnse theoloog Raheb uit wat het betekent gelovig te zijn in een bezet land. Zijn uitgangspunt is dat Palestina al heel lang bezet wordt, de Israëlische bezetting is slechts de hedendaagse vorm daarvan. Onder andere Romeinen, Byzantijnen, Ottomanen en Britten gingen hen voor. Maar, zo zei Raheb vrijdag, ‘de mensen van het land houden stand. Geloof helpt de machten te ontmaskeren.’

Mitri Raheb is luthers predikant, theoloog en vredesactivist. Hij is één van de opstellers van het Kairosdocument. Zijn theologisch werk is te typeren als Palestijnse bevrijdingstheologie. Op dit moment is hij de belangrijkste auteur op dit gebied. Zijn werk vertoont grote verwantschap met de boeken van Naim Ateek, de oprichter van Sabeel. Dat zie je ook terug in het uiterlijk van het boek, het lijkt om Roep op verzoening. Dat beide boeken in Nederland op de markt worden gebracht door Boekencentrum helpt daar natuurlijk ook bij.

DSCN0966

‘Ik hoop dat het wat discussie oproept. Nederland en Duitsland leven niet in het heden als het gaat om Israëlisch-Palestijnse conflict. Zij leven in een ander tijdperk.’ – Mitri Raheb

Raheb plaatst in zijn boek de Bijbel op een radicale manier terug in zijn context: Palestina. De Bijbel is dáár en nergens anders ontstaan. En dat is geen toevallige bijkomstigheid. Nee, de Bijbel gaat over wat er in Palestina gebeurd is. Het boek begint niet bij een aantal aannames over God, maar het begint bij de concrete geo-politieke situatie die het leven van de inwoners van Palestina domineert. Sinds mensenheugenis is het land speelbal van de omliggende rijken: Perzië (Iran), Mesopotamië (Irak, Syrië), Turkije, Europa en Egypte. Palestina ligt in het midden, maar qua machtsverhoudingen maakt het deel uit van de periferie. Palestina had dus heel haar geschiedenis te maken met imperialisme.

De Bijbel is, zo betoogt Raheb, een boek dat zich verzet tegen dit imperialisme. Dat maakt het volgens hem ook zo vreemd dat de Bijbel vandaag de dag onderdeel uitmaakt van de ‘software’ die er voor zorgt dat de staat Israël wegkomt met de bezetting van Palestina en de Apartheid die heerst in het land. Met zijn boek wil hij er aan bijdragen dat de Bijbel opnieuw een bron van inspiratie voor verzet tegen imperialistische machten wordt.

Raheb stelt een kritische lezing van de Bijbel voor, met oog voor de machtsverhouding en identiteitsconstructies die in de tekst plaatsvinden. De grote jongens in de geschiedenis vochten hun oorlogen uit in Palestina en dat zorgde ook weer voor conflicten tussen de verschillende groepen in Palestina.

Voor Raheb is het een belangrijke vraag wie de Palestijnen zijn. De inwoners van Palestina hebben zich in de jaren ’70 en ’80 geïdentificeerd met de Bijbelse Kanaänieten. Als tegenpool van de Joden die zich identificeerden met de Israëlieten. Maar Raheb zegt dat Palestijnen erfgenamen zijn van de hele geschiedenis van de inwoners van Palestina. Palestijnen zijn zowel de Kanaänieten als de Israëlieten. Beide groepen zijn hun voorvaders. En dus maakt heel de geschiedenis van ‘de mensen van het land’ zoals Raheb ze noemt, onderdeel uit van de identiteit van de hedendaagse Palestijnen.

‘Het gaat er dus niet om jouw identiteit terug te vinden in de geschiedenis, maar de gehele geschiedenis op te nemen in je identiteit. Dus ook de geschiedenis van joden in Palestina hoort bij de identiteit van de Palestijnen. De joodse Israëlieten proberen alleen zichzelf terug te vinden, b.v. in archeologie en Bijbel. Maar niemand kan beter begrijpen wat de Israëlieten in de Bijbel doormaken dan de Palestijnen. De joodse inwoners van de staat Israël kunnen dat niet, want zij horen bij de imperialistische machthebbers.’ – Mitri Raheb

Raheb kiest dus niet voor gefixeerde constructies van identiteit, maar voor een open identiteit. Dat biedt perspectief. In ieder geval een perspectief waarin Palestijnen meer zijn dan het tegenover van de joodse Israëliërs. Raheb lijkt te mikken op een coalitie van hedendaagse ‘mensen van het land’, joodse Israëliërs en Palestijnen die in verzet komen tegen de imperialistische machten die het land in het verderf storten.

Raheb liet zich ook kritisch uit over Europese theologie. Hij noemde haar archeologisch, ideologisch, los van tijd, plaats en macht. Bovendien is ze vastgelopen in post-holocaust theologie. Het is volgens hem hoog tijd dat de theologie even kritisch is over zionisme als over antisemitisme.

DSCN0969

Drie sprekers uit Nederland schetsten de context waarin de vertaling het boek van Raheb klinkt: de theologie, de media en de politiek.

Alex van Heusden van De Nieuwe liefde reageerde op het boek van Raheb door het boek een goede gids te noemen. Het helpt ons de bibliotheek die de Bijbel is te plaatsen in de context waarin deze bibliotheek ontstond: verzet tegen imperialisme.

Jacqueline de Bruin, die onderzoek doet naar de journalistieke verslaglegging van het Israëlisch-Palestijns conflict, liet aan de hand van twee fragmenten zien hoe de berichtgeving over het oplaaiende geweld in Israël/Palestina in bijvoorbeeld het NOS Journaal en Nieuwsuur onvolledig, onjuist en tendentieus is.

Martin Sieperman, directeur van TheRightsForum, praatte ons bij over de politieke machtsverhoudingen in Europa en Nederland als het gaat om het Israëlisch-Palestijns conflict. De Europese Unie blinkt uit in halfslachtigheid. Zij veroordeelt onder andere de illegale joodse nederzettingen als blokkade voor een twee-staten-oplossing, maar verbindt aan die veroordeling geen maatregelen. In Nederland wordt door rechts al jaren ingezet op goede banden met Israël en zolang zij deel uitmaken van de regering zal dat niet veranderen. Binnen het CDA zijn wel verschuivingen waarneembaar, maar of dat op korte termijn tot grote veranderingen zal leiden lijkt onwaarschijnlijk.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: